Sosyal Güvenlik Kurumu yani SGK ile Eczane ve Eczacılar yönünden o tarih itibariyle yürürlükte olan Eczane Protokolleri uyarınca verilen Fesih, Para ve Uyarı cezalarına ilişkin olarak 20 yılı aşkın süredir yüzden fazla bu tarz dava yürütmenin tecrübesiyle bu hususta birkaç anekdot paylaşmak istiyorum.
Öncelikle yürürlükteki mevzuat çerçevesinde SGK müfettiş ya da kurum eczacıları doğrudan kendileri ya da ihbar üzerine harekete geçer. İlk etapta SGK tarafından yapılan bu soruşturma eczacı bilgisi dışında yürütülür. Değişen mevzuat ve Protokol hükümleri uyarınca SGK sondan bir önceki aşamada toplanan delil ve beyanlar çerçevesinde eczacıdan savunma ister ve itirazlar aşaması sona erdikten sonra çoğunlukla reçete tarihindeki protokol hükümlerine göre kurum kendi değerlendirmesine göre eczane ve eczacıya yönelik fesih, para ve uyarı cezaları verebilir.
Bu durumda kurum eczacıya verdiği fesih, para ya da uyarı cezasını çoğunlukla kısa bir süre içerisinde uygulayacağını tebliğ eder.
Burada SGK tarafından verilen süre aslında kamu hizmeti veren eczacının ekranının aniden kapanmaması ve yasal olarak bir başvuru yapacaksa bunu bir an önce yapması açısından çok önemlidir.
Verilen cezaların tebliğ edildiği bu aşama eczacı ve eczane için en önemli aşamadır. Çünkü gelirinin %80-90’ı SGK’ya kesilen faturalar üzerinden olduğu düşünüldüğünde eczanenin yaşatılması için bir an önce hukuki olarak adımlar atılması zorunludur.
Türkiye’de özel bir uzmanlık alanı olan belli sayıda avukatın uzmanlaştığı, mahkemelerin dahi çok fazla bu tarz davaları olmadığından süreci nasıl yürütecekleri konusunda tam bilgi sahibi olmadığı, Protokol ve mevzuatın sürekli değiştiği, ilacın fiyatının yüksek olması ve çoğu zaman protokol hükümlerine göre ilaç bedelinin yanında 10 katına kadar para cezaları verildiği, yapılan ihlale göre 1 ve 2 yıllık fesih cezalarıyla karşılaşılabildiği, bunun yanında müşteri ve hasta çevresinde kötü gözle bakılma durumuyla karşılaşılabilen bir durumda kesinlikle bu tarz davaları takip etmiş avukatlardan hukuki yardım alınması yerinde olacaktır.
Bu tür cezalarla karşılaşıldığında hemen umutsuzluğa kapılmamalı ve hızlı bir şekilde bu konuda profesyonel avukatların yardımları ile hukuki bir mücadele başlatılmalıdır.
Yine bu tür davalarda uygulamada yetkili ve görevli mahkemelerin hangi mahkemeler olduğu konusunda tecrübesizlikten kaynaklı olarak yanlış mahkemelerde dava açılmakta ve haklılığı ispat konusunda zor durumlarla karşılaşılabilmektedir. Spesifik bir konu olması sebebiyle hak kaybı yaşanmaması adına bu tür davalarda uzman avukatlardan yardım almak her zaman için daha sağlıklı sonuçlar ortaya koyacaktır.
Yapılması gereken ilk işlem cezalarda öncelikle tedbir kararı alınmalı, HMK uyarınca ihtiyati tedbirin tamamlanmasını sağlayan yasal prosedürler tamamlanmalı ve son olarak ihtiyati tedbirin uygulanmasını yasal mevzuat çerçevesinde tamamlanmasının sağlanması gerekmektedir. Aksi durumda ihtiyati tedbire itirazda yasanın aradığı şekillerde hareket edilmemişse ihtiyati tedbir kararı kalkmakta, bu durumda eczacının ekranı kapanmakta ya da para cezaları ilk hak edişinden kesilebilmektedir. Yine bazı mahkemeler bu tarz davalarla ilk defa karşılaştığından delil olarak önceden başka eczaneler için alınmış birçok ihtiyati tedbir kararını sunulması yerinde olacaktır. Başlangıçta yer alan bu durum en önemli süreçlerden biridir. Bu süreçte yapılabilecek bir eksiklik yıllarca süren ve diğer makalem olan verilen bu cezaların ceza hukuku yönünden incelemesinde belirttiğim gibi Eczacıların Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanmaları ve olası ceza almaları durumunda bir daha eczacılık yapamama durumuyla karşılaşmaları da eczacılık kanunu çerçevesinde sayılan suçlardan olması sebebiyle ceza hukuku yönündeki görüşlerimi ayrı bir makalede paylaştım. Ancak unutulmamalıdır ki; hukuk ve ceza süreci birbiriyle çok alakalı olup değerlendirmeye esas alınabilmektedir.
Hukuk mahkemeleri yönünden yargılama başlandığında ortaya birçok durum çıkabilmektedir. Bunlardan bazıları reçete tarihi ile ceza tarihi arasında zaman geçmesinden kaynaklı olarak hastanın kullandığı ilaçları unutabilmesi, hastanın tedavisi ve eczane süreciyle hasta yakınlarının ilgilenmesi sebebiyle hastanın müfettişlere yanlış bilgi verebilmesi, çoğunluğunun hasta ve yaşlı olması sebebiyle okuma-yazma bilmemesinden tutun da kullandığı ilaçların isimlerini dahi bilememe gibi durumlardan SGK müfettişlerine yanlış ya da eksik bilgi verebildiği, e-reçete olmasına karşın yine de eczane ya da eczacının sorumluluğuna gidilebildiği sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
Bu tür durumlarda hukuk davası için iyi bir hazırlık dönemi geçirilmeli, hangi delillere başvurulacağı, sürecin nasıl yönetileceği, kimlerin tanık olarak dinletileceği, Bilirkişilerin hangi alanda uzman kişilerden oluşacağı, hangi bölgeden rapor aldırılabileceği, bu tür davalara yönelik emsal lehe olan yargı kararları konusunda gerekli araştırmaların yapılması zorunludur.
Bunun dışında verilen para ya da uyarı cezaları bazı eczacılar tarafından gerekli önem verilmemekte, hiçbir işlem yapılmadığı gözlenmektedir. Protokol hükümleri uyarınca uyarı ya da para cezalarından sonra süresi içerisinde yine aynı tarz tek bir reçete dahi olsa kurumca daha fazla ceza verilmesi söz konusu olduğundan bu durumda ilgili eczane fesih cezası ile birlikte bu defa verilen para cezaları bir kat daha arttırılmak suretiyle olası cezalarla karşılaşabilmektedir. Bu durumla karşılaşılmaması için kurumca verilen cezanın büyük ya da küçük olması değil ileride karşılaşılabilecek durumlar birlikte değerlendirilmelidir.
Bu konuyla ilgili Fesih, Para ve Uyarı cezalarıyla karşılaşan eczane ya da eczacıların profesyonel hukuki yardım alması ileride eczacının mahvına sebebiyet vermemesi için çok önem arz ettiğini belirtmeliyim.
Avukat Arabulucu Gökhan KÖSEOĞLU
